Dunkirk Tahliyesi: Savaşın Kaderini Değiştiren Günler

Koronavirüs salgının başlangıcında hayatımızda daha önce bu kadar önem arz etmeyen birçok kavramı daha çok kullanmaya başladık. Bunlardan biri de tahliye. Virüs kriziyle kırılan dünyanın birçok yerinde yaşayan ve yurda dönmeye çalışan vatandaşlarımız devlet ve özellikle ulaştırma alanında faaliyet gösteren özel sektör firmaları işbirliğiyle tahliye edilerek yurda getirildi. Bundan önce de Libya gibi savaş bölgelerinden hem Türk vatandaşları hem de Türkiye’nin bölgedeki nüfuzu sayesinde vatandaşlarına daha kolay bir çıkış arayan Batılı devletlerin vatandaşları buralardan başarılı şekilde tahliye edildi. Ancak hem başarısı hem de arkasındaki motivasyon açısından dünya tarihine geçmiş, tarihin en büyük tahliye operasyonu tartışmasız Dunkirk Tahliyesi. Gelin bu inanılmaz kurtuluş öyküsünü, belki de İkinci Dünya Savaşı’nın kaderini değiştiren operasyonu birlikte okuyalım.

Fransa Savaşı ve Dunkirk Kapanı

Belçika’nın Fransa sınırında bulunan Dunkirk çevresinde İngiliz askerleri sıkıştıran Alman ilerlemesi (turuncu renk Alman operasyon alanını gösteriyor.)

Almanya’nın İkinci Dünya Savaşı’nı başlatan Polonya işgalinin ardından Fransa ve İngiltere Almanya’ya anında karşılık vererek savaş ilan etti. Ancak gerek bu iki devletin hazırlıkların yetmemesi gerekse Alman savaş gücüne ne derece karşı koyabileceklerini bilememelerinden özellikle Fransız topraklarından Almanya’ya yapılan saldırılar çok sınırlı şiddette oldu. Fransa ve İngiltere’nin Almanya’ya savaş ilan ettikleri 3 Eylül 1939’dan Almanya’nın Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’u işgal ederek Fransa Savaşı’nı başlattığı 10 Mayıs 1940’a kadar Batı Cephesi’nde ciddi çatışmalar olmadığı söylenebilir.

Ancak, 10 Mayıs 1940’ta Almanya’nın Benelüks olarak tanımlanan Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’a başlattığı saldırı Fransa işgalinin erken habercisi olarak Fransa ve İngiltere’yi endişelendirdi. Fransa’ya yardım etmek amacıyla İkinci Dünya Savaşı’nın başında Kıta Avrupası’na asker gönderen İngiltere’nin bölgede yaklaşık dört yüz bin askeri bulunmaktaydı. Fransa Ordusu, Almanya-Fransa sınırındaki Maginot Hattı boyunca mevzilenirken İngiltere, Belçika ve Hollanda ordu grupları kuzeydeki geçilemez sayılan ve bu yüzden Maginot Hattı gibi güçlendirilmeyen derin ormanlardan oluşan Ardennes bölgesinde konuşlanmıştı.

Almanya’nın planı da işte tam da bu kuzeydeki Maginot Hattı dışında kalan ve doğal örtüsü dolayısıyla Fransız savaş teorisyenleri tarafından geçilemez sayılan bölgeden Maginot Hattı’nı dolaşarak önce Benelüks ülkelerini işgal edip ardından Fransa’nın işgaline başlamaktı. Tarihte yaratıcısı Alman Ordu Komutanı Manstein’ın adını taşıyan planın uygulaması ise 10 Mayıs 1940’ta başladı.

Ardennes bölgesinden saldırıya başlayan Alman ordusunun yaklaşık 3 milyon askerden oluşan ordusu şimşek hızıyla Hollanda’yı işgal ederek 14 Mayıs’ta tüm Hollanda ordusunu teslim aldı. Belçika içlerine de ilerleyen Alman ordu grupları 21 Mayıs’ta Fransa-Belçika sınırındaki Dunkirk çevresindeki bir alanı tamamen çevreleyerek Avrupa’nın geri kalanıyla olan bağlantısını kesmeyi başardı. Bu dar alanda sıkışan İngiliz, Fransız ve Belçikalı asker sayısı ise yaklaşık 400 bin civarındaydı.

4 Haziran’a gelindiğinde Alman birliklerinin ilerlemesi sonucu
sadece Dunkirk kasabası Müttefiklerin elinde kalmıştı.

Tahliye Planı ve Dunkirk Savaşı

20 Mayıs 1940 günü İngilizler Dinamo Operasyonu adı verdikleri bir tahliye planı için hazırlıklara başladı. Aynı zamanda Dover Limanı’nda tahliyeye katılacak gemiler de toplanmaya başladı. Bu sırada Dunkirk civarında kapanı kırmayı amaçlayan İngiliz kuvvetleri komutanı Churchill’in talimatıyla Alman ordularının güneyine saldırsa da Fransız ordularının geri kalanıyla birleşmeyi amaçlayan bu girişim Alman ordusunun gücü karşısında sonuçsuz kaldı.

Kanallar ve bataklıklarla çevrili bir kasaba olan Dunkirk’ün bu coğrafyası tahliye için beklemekte olan Müttefik kuvvetlerin işine yaradı. Calais bölgesinin çoğunu ele geçiren ve Müttefiklerin deniz kıyısında çok dar bir alanda sıkıştığını gören Almanlar ise beklenmedik bir şey yaptı. Hem bataklık bölgenin tank operasyonu sırasında ağır kayıplara sebep olabileceğini hem de ön cepheyle cephe gerisi arasındaki lojistik operasyonundan emin olamayan Alman komutan Günther von Kluge, Alman tank birliklerinin saldırıyı durdurmasını ve beklemesini emretti. Herman Göring’in yönlendirmesiyle Alman Hava Kuvvetleri’nin Dunkirk’te kalan Müttefik birliklerin işini bitirebileceğine inanan Hitler de bu kararı onayladı ve 24 Mayıs’ta Dunkirk saldırısı durduruldu.

dunkirk tahliyesi
Dunkirk sahilinde tahliye için bekleyen yüz binlerce askerden bir bölümü.

Dinamo Operasyonu ve Dunkirk Tahliyesi

İşte bu kritik karar hem savunma hatlarının güçlendirilmesi hem de Britanya kıyılarından Dunkirk’e gelecek İngiliz donanmasının hazırlanması için Müttefiklere çok önemli 2.5 gün kazandırdı. Bu sürede 1 kruvazör, 39 destroyer ve yüzlerce farklı amaçlı donanma gemisi Dover’da toplandı. 26 Mayıs saat 19.00’da Churchill resmi olarak Dinamo Operasyonu’nun başlama emrini verdi ve tahliye başladı.

İlk iki gün tahliye oldukça yavaş ilerledi. İlk gün sadece 7.700, ikinci gün olan 27 Mayıs’taysa 18.000 kişi tahliye edilebildi. Ancak işlerin Müttefikler adına değiştiği nokta ise tam bir kahramanlık hikayesine dönüşen ve savaş zamanlarında ordu ve halkın en güzel dayanışmalarından birine örnek gösterilebilecek olay oldu.

Dunkirk’ten kurtarılan askerler bir zırhlı içinde Dover Limanı’nda.

Dinamo Operasyonu başladığında sadece donanma gemilerinin bu denli büyük bir tahliyeye yetmeyeceğine karar veren İngiliz yetkililer bir seferberlik kararıyla İngiliz Kanalı’nı geçebilecek büyükükteki tüm deniz araçlarına bir çağrı yayımladı ve operasyona katılmak için Dover’da toplanmalarını söyledi. Bu küçük gemiler büyük gemilerin yanaşamayacağı kadar sığ sahil kesimiyle büyük gemiler arasında asker taşıyacak ve tahliyeyi kolaylaştıracaktı. 31 Mayıs 1940’a gelindiğinde bu çağrıya cevap vererek operasyona katılan sivil gemi ve tekne sayısı tam 850’ye ulaştı.

Dunkirk Tahliyesi Sonrası

Operasyonun başarısı yoğun Alman hava saldırısı ve tank birliklerinin tehdidi dolayısıyla şüpheliydi. Bunu Churchill bile Avam Kamarası’nda 28 Mayıs’ta yaptığı bir konuşmada “zor ve ağır sonuçlar” beklenmesini tavsiye ederek dile getiriyordu. Ancak beklentilerin aksine Dinamo Operasyonu ya da Dunkirk Tahliyesi dünyanın en başarılı tahliye operasyonlarından biri olarak tarihe geçti.

27 Mayıs – 4 Haziran 1940 tarihleri arasında gerçekleştirilen operasyon sonucunda askeri ve sivil İngiliz donanması Dunkirk sahilinden toplam 335 binden fazla askeri tahliye etmeyi başardı. Bu başarının maliyeti ise geride bırakılan ve çekilmeye zaman tanımak için Dunkirk çevresinde Alman ilerleyişine karşı savunma görevi gören birliklerden çoğu Fransız 35 bin askerin savaş esiri olarak son Alman taarruzu sonrası teslim olmasıydı. Bunun yanında 3500 İngiliz askeri öldü, 13 bini yaralandı. 65 bin motorlu araç dahil tüm ağır teçhizat Fransa’da bırakıldı. 6 İngiliz, 3 Fransız destroyeri battı, 19’u hasar aldı ve yüzlerce küçük askeri ve sivil deniz taşıtı ya battı ya hasar aldı.

Tahliye sırasında Alman Hava Kuvvetleri Luftwaffe ve denize döşenen mayınlar yüzlerce geminin batmasına ya da hasar almasına sebep oldu. Resimde batmakta olan Bourrasque görülüyor.

Tüm bunlara karşın İngilizler’in Dunkirk’te bırakmayarak tahliye ettiği 300 binden fazla asker ve özellikle Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin Dunkirk ve Kanal üzerinde Alman Luftwaffe’ye karşı gerçekleştirdiği koruma görevi sırasında edindiği tecrübe İngilizler’in ilerleyen yıllarda aldığı başarılı sonuçlara temel oluşturdu ve savaş tarihi kitaplarında anlatılacak büyük bir kahramanlık hikayesi bıraktı.

Kaynak: Vikipedi

Dünyanın en güçlü silahı hidrojen bombası hakkındaki yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Beğen ve paylaş!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Aydın'ın Kuşadası İlçesinde 3000 yıllık su kemeri bulundu.

Çar May 26 , 2021
Aydın’da bir inşaat öncesi açılan tarihi eser sondajında M.Ö. 1000 yılın tarihlenen bir su kemeri bulundu. Kemerin antik Efes şehrine su taşıyan sistemin parçası olduğu düşünülüyor. Aydın İl Turizm Müdürü Mehmet Umut Tuncer ve Aydın Arkeoloji Müzesi Müdürü Abdulbari Yıldız, bölgede yaptığı incelemelerde buluntuların Efes Antik Kentine Kuşadası’ndan su sağlayan […]
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial