Tarihe Geçen Felaket: Çernobil Nükleer Kazası

Ukrayna’nın Kiev şehri yakınlarındaki küçük Pripyat kasabasında çıkan orman yangını Çernobil Nükleer Reaktörü’ne doğru ilerlerken bu kasabanın adı ne zaman anılsa akıllara gelen büyük felaket günleri tekrar gündemde. Ukrayna kaynaklarının aktardığına göre 26 Nisan 1986’da büyük patlamanın meydana geldiği Pripyat’taki reaktörle yangın arasında bir kilometreden az bir mesafe kaldı ve dünya tekrar radyoaktif bir yayılma olup olmayacağı endişesine kapıldı. Biz de dünya tarihine geçen o geceyi, öncesini ve sonrasını merak ettik ve araştırdık. Keyifli okumalar!

çernobil
Pripyat şehri terk edilmiş bir şekilde duruyor. Arka planda ise üzerindeki koruyucu yapılarla birlikte felaket sonrası Çernobil Nükleer Santrali görülüyor.

Reaktörün Kuruluşu

Soğuk Savaş döneminde Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği arasındaki en önemli rekabet alanlarından biri nükleer enerji üretiminde olduğu kadar nükleer silah endüstrisinde de faydalanılan nükleer reaktör inşaatlarıydı. Bu yarışta geri kalmamak adına Sovyetler Birliği önceki dönemde Leningrad ve Kursk şehirlerinde birer tane nükleer reaktör kurmuştu. 1960’ların sonuna gelindiğinde artan enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla Sovyetler Birliği’ne bağlı Ukrayna’nın Pripyat kasabası yakınlarına Sovyetler Birliği’nin üçüncü Ukrayna’nın ise ilk nükleer reaktörünün kurulması kararı alındı. Tesisin her biri 1000 megawatt elektrik üreten dört reaktörden oluşması planlandı ve reaktörlerin ilki 1970’te inşa edilmeye başlandı ve 1977’de hizmete girdi. Ardından kalan üç reaktör sırasıyla 1978, 1981 ve 1983’te tamamlanarak 1983 itibariyle Çernobil Tesisi Ukrayna’nın yüzde onluk elektrik ihtiyacını karşılayacak şekilde tam kapasiteyle çalışmaya başladı.

Erime ve Büyük Felaket

çernobil
Patlama sonrası üçüncü ve dördüncü reaktörlerin durumu.

Çernobil Nükleer Tesisi’ndeki reaktörler Sovyetler Birliği’nde yaygın olarak kullanılan RMBK tipi reaktörlerdi. Bu reaktörlerde zaman zaman elektrik kesintisi olması halinde su ile soğutma kanallarının tirbün dönüşüyle kısa bir süreliğinde reaktör çekirdeğini soğuk tutup tutamayacağını sınamak amacıyla testler yapılmaktaydı ve Çernobil’deki reaktörler önceden yapılan üç testte başarısız olmuştu ve dördüncü test 26 Nisan 1986 gecesine planlandı. Testin başlamasının 10 saat gecikmesi sebebiyle yeni ekip vardiyayı devralmıştı ve teste hazırlanmaları için yeterli zamanları olmadığı sonradan ortaya koyuldu. Test sırasında reaktörü besleyen elektrik akımının yavaş yavaş düşürülmesi ve belli bir seviyede sabit tutulması gerekirken elektrik akımı bir anda sıfıra düştü ve bu beklenmedik düşüş reaktörü kararsız ve tehlikeli bir duruma soktu. Bu düşüş sırasında soğutma için kullanılan suyun reaktörde bulunan grafit levhalara temas etmesiyle oluşan kimyasal tepkime çekirdek kalkanında erimeye ve büyük bir patlamaya sebep oldu. Patlama sonrası oluşan yangın üçüncü ve dördüncü reaktöre de sıçradı ve erimeyle ortaya çıkan radyoaktif madde yangın bulutlarıyla birlikte önce Pripyat’a, ardından Ukrayna, Beyaz Rusya ve Rusya başta olmak üzere bölgedeki birçok ülkeye yayıldı.

Felaketin Ardından Yaşananlar

çernobil
Patlamanın ertesi günü Pripyat halkı 3 günlüğüne olduğu söylenerek tahliye edildi ancak asla geri dönmediler. Halen evlerde bıraktıkları eşyalar bu şekilde durmakta.

Kaza esnasında reaktörde çalışan 2 kişi hayatını kaybetti. Hemen ardından yangınla mücadele eden ekipteki 134 kişi radyoaktif temas sonucu oluşan belirtilerle hastaneye kaldırıldı ve bunlardan 28’i kazanın ardından kanser benzeri semptomlarla öldü. Pripyat kasabası derhal boşaltıldı ve reaktörlerin çevresindeki geniş bir alan girişe yasak bölge ilan edildi. Kazadan etkilenen reaktörler ise beton ile dolduruldu ve reaktör binalarına sızıntıyı engelleyici eklentiler yapıldı.

Kazanın ardından oluşan radyoaktif serpinti bulutları Türkiye’nin Karadeniz kıyıları da dahil olmak üzere bölgedeki birçok ülkeyi etkiledi ve ilerleyen on yıllarda kaza kaynaklı kanser vakalarında bu bölgelerde ciddi artışlar görüldü. Araştırmalara göre kazayla doğrudan ya da dolaylı bağlantılı olarak 9000 ile 13000 arasında kişi kanser hastalığına yakalanarak vefat etti. Ülkemizde televizyon ekranlarında çay içen bakan görüntüleriyle hatırlanan Çernobil felaketi dolayısıyla Karadeniz’in bazı bölgelerinde halen kanser vakaları genel ortalamaların üzerinde seyretmekte.

Kazayla ilgili son dönemde çekilen ve iki Altın Küre Ödülü kazanan Chernobyl dizisi ise hem kalitesi hem de bu tarihi olayı ele alış tarzıyla izlenmeye değer.

Günümüzde en önemli gündemimiz olan ve bu felaket gibi insanlık tarihine geçecek büyük salgınlarla ilgili yazımıza da buradan ulaşabilirsiniz.

Beğen ve paylaş!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

En Ortodoks Yahudiler: Hasidik Yahudiler

Cts Nis 18 , 2020
Online film-dizi izleme platformu Netflix’te son dönemde popüler olan bir dizi var: “Unorthodox”. Ortodoks kelimesini biz Hıristiyanlığın bir mezhebi olarak bilsek de aslında felsefi ve dini inanç sistemlerinde bir inanış ya da teorinin daha katı ve kuralcı yorumlanması anlamına gelmekte. “Unorthodox”ta da Yahudiliğin en katı ve gerici diyebileceğimiz anlamda kuralcı […]
hasidik
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial